Thursday, 22 December 2016 00:00

ΑΡΧΕΤΥΠΑ, ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ & ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ: ΧΩΡΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΝ

Η μέθοδος της Συστημικής Αναπαράστασης εφαρμόζεται από το 1999 και διδάσκεται στο Ε.Ι.Σ.Α, που ιδρύθηκε και προεδρεύεται από τον Δημήτρη Σταυρόπουλο, μαθητή, συνοδοιπόρο και φίλο από το 1973 του θεμελιωτού της μεθόδου Bert Hellinger, ο οποίος και του ανέθεσε την εκπροσώπηση της μεθόδου στην Ελλάδα και την Κύπρο.

 

Η Συστημική Αναπαράσταση (Σ.Α. ως συντόμευση μέσα σε αυτό το κείμενο) αποτελεί μιαν εμπνευσμένη σύζευξη από τον Hellinger πολλών ρευμάτων σκέψης και δράσης. Ξεκινώντας από την ψυχανάλυση και διαπερνώντας σχολές όπως θεραπευτική ύπνωση, συναλλακτική ανάλυση, πρωτογενής θεραπεία, νευρογλωσσικός προγραμματισμός, ψυχόδραμα κλπ., ονομάστηκε ‘βραχεία θεραπεία’ ή ‘βοήθεια Ζωής’, όπως προτιμά να την αναφέρει ο Hellinger, και, έτσι ή αλλιώς, αποτελεί ένα ‘όχημα’, που μεταφέρει με διακριτικότητα και ταυτόχρονα με εκπληκτική διεισδυτικότητα τον ενδιαφερόμενο στους βασικούς κανόνες, στις ‘τάξεις’ της ζωής και της ύπαρξης, στην μοναδική θέση που αναλογεί στον καθένα μας στα συστήματα που μας περιέχουν και τα περιέχουμε, δηλ. στην οικογένεια, το φύλο, το έθνος, τον πολιτισμό, τον βιολογικό οργανισμό μας, το σύμπαν.

Η πανανθρώπινη πρωτογενής ανάγκη του ανήκειν, και μάλιστα σε ισοτιμία με τους άλλους σε μιαν ομάδα που ονομάζουμε σύστημα υποδηλώνοντας την συνοχή της, ο σεβασμός της ιεραρχίας αρχαιότητας εισόδου του κάθε μέλους, η εγγενής συνθήκη που διέπει κάθε σύστημα και επιμένει στην διατήρηση της ολότητάς του πάση θυσία, καθώς και η ανταλλαγή με βάση την συνεχή διαδικασία του δούναι και λαβείν ανάμεσα στα μέλη, αποτελούν τις κεντρικές ‘τάξεις’, στις οποίες στηρίζεται η κοσμοαντίληψη της Σ.Α.

Ως μέθοδος, η Σ.Α. λειτουργεί με βάση τα μορφογενετικά πεδία, τα οποία επιτρέπουν και διασφαλίζουν την μετάδοση της πληροφορίας πέραν των περιορισμών του χώρου και του χρόνου. Έτσι, μπορούμε να εντοπίσουμε το πώς αισθάνεται, π.χ, ένα συγκεκριμένο μέλος της οικογένειας, μέσω της απλής εκπροσώπησής του από κάποιον που ούτε το γνωρίζει ούτε έχει συλλέξει πληροφορίες για εκείνο. Με μιαν εναργή παρακολούθηση και ίσως και επέμβαση του συντονιστού σε σημεία-κλειδιά, οι περισσότεροί μας έχουμε βιώσει την εμπειρία της εκπροσώπησης σαν ένα είδος συναρπαστικής διεύρυνσης και διείσδυσης, που μας έχει προσφερθεί από το πεδίο και τον ίδιο τον εαυτό μας και έχει προσφέρει και στον συνάνθρωπο πολύτιμη συνδρομή.

 

 

Ο Δημήτρης Σταυρόπουλος και μερικοί από εμάς εδώ σκεφτήκαμε πως η Σ. Α. θα μπορούσε να εφαρμοστεί πιθανόν και στα αρχέγονα οικογενειακά έπη, που συνιστούν την Μυθολογία των λαών. Και μάλιστα, στο αρχικό σκεπτικό ενυπήρχε η προβληματική : «Εάν η Σ. Α. δρα τόσον αποκαλυπτικά ως προς τις άδηλες πτυχές ενός σύγχρονου οικογενειακού συστήματος, μήπως έχει την δυνατότητα να ανασύρει και αντίστοιχες πτυχές στα κοσμογονικά έπη και έτσι να τους επιτρέψει να αυτοαποκαλυφθούν και να εκφραστούν τα ίδια κυριολεκτικά μέσω της τωρινής εκπροσώπησής τους;»

Αυτή η θέση παρουσιάστηκε και σε διεθνή συνέδρια ως προβληματική και ως θεραπευτική πρόταση (Βλέπε, το ‘Ελληνικό Παράδειγμα’ από Δ. Σταυρόπουλο). Οδήγησε μάλιστα στην συγκρότηση ‘Ομάδων Αρχετύπων’, ανάμεσα στους εκπαιδευόμενους του Ε.Ι.Σ.Α.

Αυτή η εργασία με τα Αρχέτυπα στοχεύει στην αποκάλυψη των εγγραμμάτων τους εντός μας και όχι, φυσικά, στον γραμματολογικό επαναπροσδιορισμό τους. Εμείς εργαζόμαστε με τα Αρχέτυπα σαν βαθιά ‘παραδείγματα’, σαν φιλοσοφική και θεραπευτική θέση ύπαρξης και δράσης. Δεν είμαστε αρχαιολόγοι ή φιλόλογοι, παρ’ όλο που θησαυρίζουμε την συνδρομή τους, ούτε ρομαντικοί αρχαιολάτρες, παρ’ όλο που υποκλινόμαστε στην σοφία που μας κληροδοτήθηκε.

Η ερευνητική εργασία με τα Αρχέτυπα έχει διευρύνει την αντίληψή μας γύρω από τα διαγενεαλογικά διαπιστεύματα, μας έχει συχνά βαθύτατα συγκινήσει και μας έχει πλουτίσει με την βεβαιότητα ότι οι ρίζες μας είναι βαθιές, σχεδόν απέραντες, ότι ανήκουμε σ’ ένα απίστευτα μεγάλο και διαχρονικό σύστημα κι ότι είμαστε ‘ η ίδια η ευχή των προγόνων μας’, όπως εύστοχα και σοφά διατύπωσε ένας συνάδελφος.

Η εργασία με τα Αρχέτυπα μας έχει προσφέρει αρκετά ‘παράπλευρα’ δώρα.

Ένα δώρο είναι η Ομαδική Συνήχηση, ένας τρόπος διεξαγωγής της Σ. Α. που προοιώνισε τις ‘Κινήσεις του Πνεύματος – Νου’ του Hellinger και διεύρυνε σε πολλά επίπεδα την συμμετοχή μας. Υπερβαίνοντας τους περιορισμούς της τότε αναγκαίας ‘υπόδειξης’ εκπροσώπων, ο Σταυρόπουλος επέτρεψε από το 2000 την αυτόβουλη είσοδο στο πεδίο όποιου παριστάμενου θεωρούσε πως είχε συντονιστεί με κάποια δόνηση από το δρώμενο. Αυτή η προσέλευση, με βάση κυρίως την συν-κίνηση, πρόσφερε αθρόα συμμετοχή, αβίαστη αυτενέργεια, πολύ μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην βιωματική έκφραση, καθώς και την άνεση μεταβολής της εκπροσώπησης στην διάρκεια της ίδιας της αναπαράστασης.

Αυτή η μεταβολή, που αρχικά μας προβλημάτισε, σύντομα οδήγησε στην διαπίστωση ότι ‘εκπροσωπούσε’ καθαυτή την δυναμική της υπόθεσης που ξετυλιγόταν. Έδινε δηλαδή ταυτότητα, έστω και παροδική, στις δυνάμεις που συμμετείχαν στην διαδρομή από το αφανές στο εμφανές, από την ενέργεια στην πύκνωσή της έως το ορατό αποτέλεσμα! Και αυτό, βέβαια, ήταν το δεύτερο δώρο – η οπτική και βιωματική παρακολούθηση της δυναμικής, που οδηγεί τελικά στην εμφάνιση μιας κατάστασης, μιας συμπεριφοράς, μιας σχέσης.

Μετά από την αλληλουχία των διαφορετικών εκπροσωπήσεων από το ίδιο άτομο στην διάρκεια μιας και μόνης αρχετυπικής αναπαράστασης, μπορούσαμε να παρακολουθήσουμε πώς, π.χ. , οι ποιότητες της τιμωρίας μεταβάλλονταν σε ποιότητες επιείκειας και τελικά έπαιρναν την μορφή του επιλεγόμενου συντρόφου... Ή πώς η επιλογή συντρόφου, σε άλλες περιπτώσεις, ήταν μια επιλογή θεραπείας από το σύστημα προέλευσης του επιλέγοντος, που ‘εντόπισε’ στο σύστημα του επιλεγόμενου ομοιότητες σε ελλείμματα ή αποκλεισμούς, που αντιστοιχούσαν στα παρόμοια δικά του! Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι διαδοχικές αλλαγές ταυτότητας της εκπροσώπησης υποδηλώνουν τα ‘κρυμμένα’ στάδια μεταμόρφωσης που συνθέτουν ένα, άδηλο για την ματιά μας, γενεσιουργό οδοιπορικό προς την εμφάνιση ενός γεγονότος. Κι αυτό το ονομάζουμε «δυναμική» πίσω από τα γεγονότα.

Το τρίτο μεγάλο δώρο της εργασίας με τα Αρχέτυπα έχει να κάνει με την εξοικείωση με τις διαδικασίες μύησης που προσφέρει στους συμμετέχοντες. Όλη αυτή η σχεδόν αστραπιαία μετάβαση μέσω εκπροσώπησης σε χιλιάδες χρόνια πίσω εμπεριέχει και μιαν αυτόματη κατάφαση στους προγόνους που κατακλύζουν αυτήν την διαδρομή, ένα διαχρονικό, μέγα ‘Ναι’ σε ό,τι έχει προηγηθεί κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες και με οποιοδήποτε τίμημα ή κόστος ή κέρδος. Η ιερότητα αυτής της αίσθησης είναι καταλυτική και αναδεικνύει την συμμετοχή σε βαθιά πνευματική κίνηση, που η συναντίληψή της οδηγεί μέχρι και σε συναισθήματα δέους.



Η Σ. Α. ως μέθοδος διερεύνησης των θέσεων, των σχέσεων και της δυναμικής μέσα σε κάθε ανθρώπινο σύστημα ανήκει στα ευρύτερα πλαίσια της Συστημικής Επιστήμης και, πιο συγκεκριμένα, της Συστημικής Ψυχολογίας. Εδώ, η εστίαση μεταφέρεται από το άτομο στο κεντρικό σύστημα όπου ανήκει, δηλαδή την οικογένεια, αλλά και σε πλήθος άλλων συστημάτων όπου εντάσσεται, συναρτάται και συλλειτουργεί θετικά ή αρνητικά, άμεσα ή έμμεσα. Η επιστημονική εργασία που έχει σωρευτεί πάνω στην μελέτη της λειτουργίας των συστημάτων έχει ήδη αποφέρει πολλούς καρπούς και έχει διευρύνει την ανθρώπινη αντίληψη για την αλληλεπίδραση και την αλληλεξάρτηση, άρα για την πρωτογενή σπουδαιότητα του κοινωνικού ιστού στην ανθρώπινη επιβίωση, εξέλιξη και επέκταση.

Η εργασία με τα Αρχέτυπα μέσω της Σ. Α. αποτελεί γέφυρα στην σύνδεση της Συστημικής Ψυχολογίας με τον Μύθο και τον Λόγο. Ο Μύθος, σαν ‘μίτος της Αριάδνης’, εμπεριέχει την ύφανση, το ‘σχέδιο’ της ανθρώπινης διαδρομής, με τις μυστικές δεσμεύσεις σε εμπειρίες, που προέρχονται από την σειρά των προγόνων και του πολιτισμού. Του πολιτισμού που σύνθεσε η ίδια η βιογραφία των προγόνων ως ιστορικό γίγνεσθαι. Αυτό το σχέδιο, ένα δίκτυο πληροφορίας βάσης, έχει αποτυπωθεί εντός μας ως συλλογικό ασυνείδητο. Ό,τι ανασύρεται διακριτικά και εκφράζεται βιωματικά διευρύνει την ατομική αντίληψη και την προσανατολίζει στην επανασυγκρότησή της σε ένα νέο επίπεδο, που απαιτεί νέα δομή, νέο ‘όνομα’. Αυτή η μετάβαση από το ένα επίπεδο στο άλλο καλεί τον Λόγο, για να της εξηγήσει τον εαυτό της. Καλεί μάλιστα τον Λόγο, ως θεϊκή παρουσία και έμπνευση που εξασφαλίζει και επιβεβαιώνει την συγκρότηση της νέας δομής, να της προσφέρει Υπόσταση και Όνομα.

Συμπεριλαμβάνοντας τα Αρχέτυπα, η Συστημική Επιστήμη εν γένει ενσωματώνει τον Μύθο, καθώς και όλο το ζωντανό υλικό του και τις αναφορές στα πανάρχαια πρότυπα επιβίωσης και επικοινωνίας που αυτός εμπεριέχει και μεταδίδει. Εντάσσοντας τον Μύθο, ενδυναμώνεται μυστικά και αυτόματα μεταβαίνει σε άλλο επίπεδο και καλείται να επαναδομηθεί, δηλ. να μεταμορφωθεί. Για να αντιληφθεί, όμως, αυτήν την μεταβολή της (την νέα της φύση, το νέο της περιεχόμενο, το νέο επίπεδο λειτουργίας της), χρειάζεται να ανατρέξει στον Λόγο (Εν Αρχή ήν ο Λόγος), ο οποίος θα της φωτίσει την νέα συνείδηση της Ύπαρξής της, εμπεδώνοντας την μεταμόρφωσή της με νέο όνομα ή, έστω, με νέα αντίληψη.

Αυτό, βέβαια, δεν αποκλείει καθόλου και την λειτουργία του Λόγου ή την αναφορά του ως ‘λογική’ ή ως ‘σωρευμένη και σύνθετη επιστημονική γνώση’ ή, ακόμη, ως ‘επιβεβαιωμένο αποτέλεσμα μέσα από συγκεκριμένες πειραματικές πρακτικές που υποστηρίζουν και συνθέτουν πρωτόκολλα’ – εκδοχές που κατ’ εξοχήν υιοθετούνται ως η ‘μόνη οδός’ για την επιστημονική κοινότητα των τελευταίων αιώνων! Αλλά αυτά, μετά την μυστική γονίμευση που προαναφέρθηκε, βρίσκονται περισσότερο στον χώρο της μεταμφίεσης παρά της μεταμόρφωσης…

 

Γράφει η Δρ Ντίνα Καμπά, ψυχολόγος - κοινωνιολόγος

Read 2333 times Last modified on Tuesday, 15 May 2018 13:39

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Ελληνικό Ινστιτούτο Συστημικής Αναπαράστασης (Ε.Ι.Σ.Α.) Bert Hellinger

 

ΤΙ ΕΙΠΑΝ ΓΙΑ ΕΜΑΣ

Top
We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…